Sic et Non

Uncertainty, perplexity, ambivalence. I'm pretty sure this is where it's at.

ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Μια νέα οριζόντια σύνθεση

«Αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα είναι μια Θάτσερ της αριστεράς» έγραφε ο Σλάβοϊ Ζίζεκ λίγο μετά τον θάνατο της Σιδηράς Κυρίας· τον ηγέτη που θα «πραγματώσει έναν αυθεντικό διαχωρισμό – έναν διαχωρισμό ανάμεσα σε εκείνους που θέλουν να συνεχίσουν να κουτσοπορεύονται μέσα στις παλιές παραμέτρους και σε εκείνους που συνειδητοποιούν το αίτημα της αναγκαίας αλλαγής». Αν υπάρχει αυτή τη στιγμή ένα ζητούμενο είναι πώς οι πολιτικοί φορείς που αντιλαμβάνονται «το αίτημα της αναγκαίας αλλαγής» και φιλοδοξούν να εκπροσωπήσουν τα μεσαία και χαμηλότερα στρώματα της κοινωνίας με μια προοδευτική, μεταρρυθμιστική πρόταση θα διατυπώσουν ένα νέο, εναλλακτικό μοντέλο που δεν θα αρνείται την πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί, αλλά θα την ενσωματώσει στην ανάλυσή της και θα δείξει πώς μπορεί να γίνει η υπέρβασή της. H σημερινή αριστερά θα βρει κάτι ουσιώδες να πει για τον 21ο αιώνα όταν και μόνο αν καταφέρει να επικοινωνήσει ανοιχτόμυαλα με ιδέες που ανταποκρίνονται στις νέες πραγματικότητες από όπου κι αν προέρχονται· μόνο αν βρει τους συμμάχους της σε μια οριζόντια σύνθεση με δυνάμεις των οποίων οι βασικοί προβληματισμοί αλληλoεπικαλύπτονται με δικούς της: μεταρρύθμιση του οικονομικού συστήματος ώστε να αναστραφεί η τάση άνισης συσσώρευσης του πλούτου, προσαρμογή του παραγωγικού μοντέλου στα νέα γεωοικονομικά δεδομένα, διεκδίκηση της πρωτοβουλίας του πολιτικού πεδίου απέναντι στις δυνάμεις της αγοράς, αναθεώρηση του συνολικού μοντέλου ανάπτυξης με γνώμονα τη βιωσιμότητα, κ.λπ. Αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα είναι μία Νέα Οριζόντια Σύνθεση που δεν θα αγνοεί τις ιδεολογίες, αλλά που θα ελευθερώσει τον δημόσιο διάλογο από τον στείρο δογματισμό της ιδεολογικής παπαγαλίας.

Ολόκληρο το αρθράκι στο protagon.gr
(Το άρθρο αυτό βασίζεται σε εκτενέστερο κείμενο που δημοσιεύτηκε στην ελληνική έκδοση του περιοδικού Foreign Affairs, Ιούνιος 2014.)

Πιστεύω, Κύριε

Ο άνθρωπος χωρίς πίστη, όμως, που έχει εγκαταλείψει οριστικά την ελπίδα της αποκατάστασης των πάντων, μπορεί τουλάχιστον να αποκαταστήσει το νόημα του θρησκευτικού γεγονότος ως νόημα ποιητικό. Οι θρησκείες, άλλωστε, είναι  σπουδές αισθητικής και νοήματος του βίου –όπως όλη η μεγάλη λογοτεχνία–, πνιγμένες κάτω από το συντριπτικό βάρος της δογματικής ακινησίας. Μόνο που, κάτω από τη μονολιθική αταραξία της αιωνιότητας, η άπιστη ματιά καταφέρνει να διακρίνει τις παλλόμενες αρτηρίες του Ανθρώπινου Πάθους.

Ολόκληρο το αρθράκι στο protagon.

Περσινές ξινές φράουλες

Θέλουμε να πιστεύουμε ότι κάποιους λογαριασμούς με το παρελθόν τους έχουμε κλείσει οριστικά, αλλά καλύτερα να θυμόμαστε ότι οι αξίες είναι διαρκή διακυβεύματα – τις (ξανα)κερδίζουμε ή τις χάνουμε κάθε μέρα.

Ολόκληρο το αρθράκι στο protagon.

Η Ευρώπη (του) Αύριο: Προμηθέας ή Σίσυφος;

Η κρίση ζητάει απόκριση: η Ευρώπη πρέπει να αποφασίσει τώρα για το μέλλον της. Ο κόσμος που θα διαμορφωθεί μετά την κρίση, δεν θα είναι ο ίδιος με αυτόν που ήταν πριν, και η Ευρώπη δεν θα είναι η Ευρώπη που ξέραμε. Το πρόβλημα με την έως τώρα διαχείριση της κρίσης –ακόμη κι αν συμφωνήσει κανείς πως, έστω αργά και βασανιστικά, η ευρωπαϊκή ηγεσία στρέφεται προς τη σωστή κατεύθυνση για την υπέρβαση της– είναι ότι έχει δημιουργήσει ένα θεσμικό πλαίσιο που καθιστά την Ένωση ακόμη περισσότερο τεχνοκρατική και λιγότερο πολιτική. Η Ευρώπη τού αύριο μπορεί να είναι ένας Προμηθέας που θα συμβάλλει καθοριστικά στην αντιμετώπιση των προκλήσεων του 21ου αιώνα σε διεθνές επίπεδο, ή ένας Σίσυφος που θα ματαιοπονεί να περισώσει τις αξίες της και τον πολιτικό πολιτισμό της.

Ολόκληρο το άρθρο εδώ.

Ευρωζώνη: Υπαρξιακή κρίση ή νέο Status quo;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έδεσε η ίδια τα χέρια της τόσο κατά την περίοδο που δημιουργούνταν οι προϋποθέσεις της κρίσης όσο και όταν αυτή εκδηλώθηκε – το μοντέλο δεν προέβλεπε την πιθανότητα μιας τέτοιας κρίσης ούτε, φυσικά, εργαλεία για την αντιμετώπισή της. Έκτοτε, πιεσμένη από την πείσμωνα πραγματικότητα, οι ευρωπαϊκή ηγεσία κάνει κάθε φορά το μικρότερο δυνατό βήμα ώστε να αποφύγει ίσα-ίσα την άμεση ολοκληρωτική καταστροφή. Αν υπάρχει ένα μονόδρομος για την Ευρώπη, αυτός είναι η σύγκλιση, η θεσμική και πολιτική της ενίσχυση και η ανάκτηση του ρόλου της ως ενός από τους πόλους του νέου παγκόσμιου συστήματος που διαμορφώνεται ήδη. Η δυναμική της παγκοσμιοποίησης και της μετατόπισης του κέντρου βάρους του παγκόσμιου πολιτικοοικονομικού συστήματος αφήνει προς το παρόν την Ευρώπη πίσω. Η διάσπασή της ή η ακόμη και η επιβίωσή της ως ενός ανομοιογενούς, χαλαρού κλαμπ με περιοχές χρόνιας οικονομικής υστέρησης θα την καταδικάσει σε ρόλο περιφερειακό στον νέο συσχετισμό δυνάμεων του 21ου αιώνα. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η πορεία αυτή είναι αναστρέψιμη, ενδεχομένως δεν είναι, αλλά η Ευρώπη δεν έχει άλλη επιλογή από το να επιχειρήσει να την αναστρέψει.

Ολόκληρο το άρθρο εδώ.

Χρόνης Μίσσιος (1930-2012)

Από το βιβλίο του Μίσσιου, …καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς:

“Όταν ο βασιλικός επίτροπος, μια καργιόλα ίδια νεκροκεφαλή, πρότεινε οχτώ φορές σε θάνατο, κι ο πρόεδρος ρώτησε τον Νικόλα αν έχει να προσθέσει τίποτα, γυρίζει ο Νικόλας και λέει, ναι, κάτι θέλω να πω, κύριε πρόεδρε, άμα με σκοτώσετε, να πάρει ο βασιλικός επίτροπος τ’ αρχίδια μου να τα κάνει καπνοσακούλα”.

“Θυμάσαι τότε, στο καμένο καπνεργοστάσιο, όταν μας στρατολόγησε ο Μανόλης; (…) Έλεγε, έλεγε ο Μανόλης: ο Μαρξισμός, ο Σοσιαλισμός, οι Αστοί, οι Προλετάριοι, το μεροκάματο, η καταπίεση… Εμείς δεν τον πιάναμε και χασμουριόμασταν, διότι τι μεροκάματο κι αρχίδια αφού κλέβαμε, κι όσο για καταπίεση, πρώτη φορά ακούγαμε τέτοια λέξη. Ο Νικόλας όμως το ‘πιασε και λέει του Μανόλη, ασ’ τα ρε, θα τους τα πω εγώ γιατί τους μπερδεύεις. Λοιπόν, ρε σεις, από δω είναι οι πλούσιοι κι από κει οι φτωχοί. Είναι κανένας σας πλούσιος; Όχι, είπαμε μεις. Ε, συνέχισε, το παιδί από δω μας λέει, εμείς οι φτωχοί να κάνουμε ντου στους πλούσιους, να τους τα πάρουμε και να τα μοιράσουμε στα ίσα, έτσι που να μην υπάρχουνε πια φτωχοί και πλούσιοι. Έτσι δεν είναι, ρε Μανόλη; Ε, όχι ακριβώς, δηλαδή υπάρχει το πρόβλημα… Χέσ’ το, ρε, το πρόβλημα… Λοιπόν, μάγκες, είστε; Μπήκαμε”.

“Με πλάκωσε σε κάτι σφαλιάρες, σε κάτι κλοτσιές, και μετά με καθίζει σ’ έναν καναπέ, κι αρχίζει η κουφάλα να με βαράει με την κόψη της παλάμης στην καρδιά, στο πλάι του λαιμού, στο στομάχι, στο συκώτι, και με βρίζει (…) Τέλος, κάποια στιγμή, είτε γιατί πέρασε η επίδραση του ηρεμιστικού, είτε γιατί άρχισε να με λέει προδότη, μητραλοία και άλλες τέτοιες μαλακίες, μου την έδωσε, που λένε, τινάχτηκα πάνω σαν ελατήριο, και όπως ήτανε σκυμμένος παραλίγο να του ρίξω κουτουλιά. Έκανε πίσω, και με κοίταξε σαστισμένος. Άντε γαμήσου, μωρή κουφάλα, του λέω. Πού πολέμησες και πήρες τα γαλόνια σου, ρε; Εμένα θα πεις προδότη, εγώ έχω τραύματα απ’ τους Γερμανούς στο κορμί μου, ρε πούστη! Έχετε τανκς, μπιστόλια, κανόνια, βάλτε τα στον κώλο σας, άναντροι. Μόνο σε δεμένους και άοπλους ξέρετε να κάνετε τους παλικαράδες. Εμείς, άμα σας πιάναμε, θα φέρνατε τις γυναίκες σας και τις κόρες σας να τις πηδήξουμε για δυο τσιγάρα, όπως κάνατε με τους Γερμανούς και τους Εγγλέζους. Τίποτα δεν έχουμε, ρε, μόνο την παλικαριά μας, άναντροι, Ούτε αυτό δε σέβεστε”.

“(Όταν βγήκα για πρώτη φορά από τη φυλακή) φτάνω σπίτι ξημερώματα, χτυπάω την πόρτα, ανοίγει η μάνα μου, τη βλέπω, με κοιτάει και μου λέει, τι θέλετε, κύριε. Χαμογέλασα, έβγαλε ένα αχ, Παναγία μου, κι έπεσε ξερή”.

“Την άλλη μέρα με φωνάζουνε, δυο μπάτσοι μου περνάνε τις χειροπέδες και πάμε. Με τα πόδια! Το φαντάζεσαι; Ευτυχία που δε λέγεται. Βλέπω κόσμο, περπατάει, ψωνίζει, κουβεντιάζει – είναι σαν όνειρο. Υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που δεν τους πειράζει κανείς, μπορούν να πάνε όπου θέλουν… Μερικοί με κοιτάνε.  Τα χέρια μου είναι μπροστά, δεμένα, τι να σκέφτονται άραγε; Μπορεί να είμαι δολοφόνος; Περνάει από το μυαλό κανενός άραγε ότι έιμαι ένας μικρός κομμουνιστής, που έχει πέσει απάνω του όλο το κράτος να τον λιώσει;”

Μουτζούρηδες

(Το Βήμα – γνώμες, 05/03/2012)

«Οι άξιοι είναι αρκετοί και παντού, αλλά δεν μπορούν να φανούν και να ακουστούν μέσα στην απέραντη χωματερή. Χρειάζεται να καθαρίσουμε σιγά σιγά το σκουπιδαριό και όσο ξεπλένεται η σήψη όλο και θα ανακαλύπτουμε κάποιο κόσμημα που θα πρέπει να μαζέψουμε, να το καθαρίσουμε, να το γυαλίσουμε για να μας φωτίσει με την λάμψη του. Επίπονο, χρονοβόρο καθάρισμα, μουτζούρηδες θα γίνουμε», μου λέει καλός φίλος τις προάλλες.

Δεν έχω ακούσει τίποτα που να εκφράζει καλύτερα την ανάγκη της κοινωνίας μας σήμερα. Την ανάγκη να συνειδητοποιήσουμε ότι εδώ που φτάσαμε δεν μας έφεραν μόνοι τους κάποιοι πολιτικοί. Ήρθαμε όλοι μαζί. Η δυσλειτουργία ήταν –είναι– δομικό χαρακτηριστικό της νεοελληνικής κοινωνίας. Τη διατρέχει οριζοντίως, κανένα κομμάτι της δεν είναι αμόλυντο.

Ωστόσο, η αντίληψη ότι όλα τα μέρη ενός δυσλειτουργικού συστήματος είναι εξίσου δυσλειτουργικά και ανεπίδεκτα αναμορφώσεως είναι μία πολύ κοινή παγίδα του ανθρώπινου μυαλού που θέλει πάντα να βρίσκει απλές και σαφείς κατηγορίες μέσα στις οποίες να εντάξει την πραγματικότητα. Οι κοινωνίες, όμως, είναι σύνθετα, δυναμικά συστήματα, τα οποία διαμορφώνονται από τις δυνάμεις που δρουν μέσα τους και τις διαμορφώνουν ταυτόχρονα.

Οι πολιτικοί, η πολιτική, οι πολίτες και οι ιδιώτες αποτελούν όλοι μέρη του συστήματος, και η συνισταμένη των δυνάμεων που ασκούνται εντός του συστήματος καθορίζει την πορεία του. Μια κοινωνία που δεν συνειδητοποιεί τη συλλογική της δύναμη (που θα πει, την ευθύνη της για τη μοίρα της – την ως τώρα και τη μελλοντική) δεν μπορεί να έχει προοπτική• θα συνεχίσει να θρηνεί για την κατάσταση στην οποία την οδήγησαν «κάποιοι» και θα αφεθεί μοιραία να συρθεί πάλι από «κάποιους» άλλους.

Ποια θα είναι η πορεία της χώρας στο εξής; Εξαρτάται από το αν θα επικρατήσουν οι μουτζούρηδες ή οι μουτζώνοντες. Εκείνοι που θα ψάξουν τους «ψύλλους στ’ άχυρα» ή εκείνοι που μέσα στην οργή και την αγανάκτησή τους προτιμούν «να καεί, να καεί» ολόκληρος ο αχυρώνας. Οι Μεσσιανικές λύσεις της κάθαρσης μέσω της ολοκληρωτικής καταστροφής ασκούν ανέκαθεν πολύ ισχυρότερη γοητεία στο θυμικό από την ψύχραιμη και επίπονη «λάντζα» της αδιάκοπης, καθημερινής προσπάθειας να ξεχωρίσεις την ήρα από το σιτάρι• να κρίνεις ανθρώπους, λόγους και προθέσεις χωρίς ετοιματζίδικες ευκολίες a priori κατατάξεων σε «καλούς» και «κακούς»• να συμφιλιωθείς με τη βασανιστική αοριστία του πραγματικού κόσμου, όπου ενδεχομένως να υπάρχουν δημόσιοι υπάλληλοι που δεν είναι εγγενώς τεμπέληδες, δημοσιογράφοι που δεν είναι εγγενώς ψεύτες και πολιτικοί που δεν είναι εγγενώς διεφθαρμένοι.

Όλοι αυτοί που είναι διατεθειμένοι να συμβάλλουν σε έναν διαφορετικό συσχετισμό δυνάμεων στην κοινωνία μας, που θα ήθελαν να μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους διαφορετικά, που θα ήθελαν ο δημόσιος βίος να μην είναι αβίωτος, πρέπει να ψάξουν να βρουν τους ομοίους τους σήμερα, να ανοίξουν αυτή τη συζήτηση, να διαμορφώσουν αιτήματα και συμμαχίες. Εν ολίγοις, πρέπει να γίνουμε μουτζούρηδες.

(http://www.tovima.gr/opinions/useropinions/article/?aid=446853)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: